استراتژی‌هایی برای آموزش فصل ۱۱ و فصل ۱۲ علوم هفتم

همان طور که در ابتدای آموزش علوم پایه هفتم گفتیم، این کتاب به پنج بخش تقسیم شده است و حالا به بخش آخر آن که شامل پنج فصل انتهایی کتاب است رسیده‌ایم. این بخش، مباحث زیستی مثل سلول، گوارش، گردش خون و تنفس را در بر دارد و در این مقاله به فصل‌های ۱۱ و ۱۲ آن یعنی سلول و سازمان‌بندی آن و سفره سلامت می‌پردازیم و نکات ریز و درشت آن را بررسی می‌کنیم.

برای درک بهتر این دو فصل مهم و پر نکته، از مطالب زیر یادداشت و خلاصه برداری کنید و آن‌ها را به مطالب کتاب خود اضافه نمایید تا آموزش پر محتواتری را تجربه کنید.در صورت تمایل برای خرید محصولات ما، به فروشگاه حرف آخر بروید. یا اگر از کیفیت آن‌ها اطمینان ندارید می‌توانید ۲۰% از مباحث را رایگان از ما دریافت کنید. با پر کردن فرم زیر و پرداخت هزینه ارسال، این بسته برای شما پست می‌شود.

سلول و سازمان‌بندی آن

بدن ما که دنیایی از سلول و دستگاه با وظایف متفاوت می‌باشد، به صورت ایجاد یک هماهنگی باعث صحت و سلامت ما می‌شود. هر جانداری پیکر و سیستم متفاوتی با بقیه دارد اما تمام جانداران در یک ویژگی بسیار مهم یکسان هستندو این ویژگی مهم این است که همه جانداران از سلول تشکیل شده‌اند. بعضی از جانداران مثل باکتری‌ها فقط از یک سلول تشکیل شده‌اند اما بیشتر جانداران بیشتر از یک سلول دارند. اما این سلول که آجر ساخت بنای تمام موجودات است، چیست؟ سلول، واحد ساختار و عمل در پیکر موجودات زنده می‌باشد.

شباهت سلول‌ها

بدن ما از میلیاردها سلول تشکیل شده است. این سلول‌ها انواع مختلفی دارند که سلول‌های پوستی، عصبی، خونی و ماهیچه‌ای از انواع مهم آن‌هایند. این سلول‌ها در خیلی موارد مشابه همدیگر هستند اما هر کدامشان ساختار خاص خود را دارند. هر کدام از این میلیاردها سلول‌‌ها، منحصرا ویژگی‌های یک موجود زنده را دارند. تمامی ساختارهای زنده بدن موجودات زنده از سلول تشکیل شده‌اند و تمامی اعمالی که بخشی از بدن انجام می‌دهد در اصل سلول‌های آن قسمت آن را انجام می‌دهند. احتمالا با این توضیحات، تعریف سلول را بهتر درک کردید.

در بالا گفتیم که سلول‌ها شباهت‌هایی دارند، اما این شباهت‌ها کدامند؟ تمامی سلول‌ها یک پوششی دارند که آن‌ها را احاطه می‌کند، به این پوشش غشای پلاسمایی گفته می‌شود. کار غشا محافظت از سلول و کنترل مواد ورودی و خروجی است. غشاها، نفوذپذیری انتخابی دارند و فقط به مواد مورد نیاز سلول اجازه ورود و به مواد دفعی آن اجازه خروج می‌دهد. ساختار غشا بیشتر از لیپید یا چربی می‌باشد اما انواع مختلفی از پروتئین و کربوهبدرات هم در ساختمان غشایی دیده می‌شوند.

سیتوپلاسم، مهمترین نقطه مشترک سلول‌ها

سیتوپلاسم نیز جز اجزای مهم سلول است که اندامک‌های مختلف، و مواد لازم برای بقای سلول مثل نمک‌ها و آنزیم‌ها در آن قرار دارند. اندامک به ساختارهای درون سلولی گفته می‌شود که برای انجام فعالیت‌های مجزا در سلول کمک می‌کنند. همه سلول‌ها اندامک دارند اما همه اندامک‌ها مشابه نیستند و بر اساس کارایی خود، شکل متناسبی دارند. هسته بخشی است که فعالیت‌های مختلف سلول و ویژگی‌هایی از قبیل ویژگی‌های ظاهری مثل اندازه و شکل ان را کنترل می‌کند.

از ویژگی‌های دیگری که تحت کنترل هسته قرار دارد می‌توان به تقسیم سلولی اشاره کرد. در برخی از جانداران مثل گیاهان، قارچ‌ها، جاوران و آغازیان، هسته دارای غشایی است که آن را احاطه کرده است. اما در مواردی مثل باکتری‌ها، هسته و مواد هسته‌ای بدون غشا هستند و به همین دلیل هسته مشخصی ندارند.

اگر از مطلب آموزشی فصل ۱۱ و فصل ۱۲ علوم هفتم راضی هستید، برای دسترسی به مطالب دیگر دروس به حرف آخر هفتم مراجعه کنید.

خط تولید درون سلول

سلول را می‌توان به عنوان یک کارخانه در نظر گرفت که روزانه محصولات زیادی را تولید و بسته بندی می‌کند تا به جاهای مختلف فرستاده شوند. هر یک از اندامک‌های سلولی نقش خاص خود را درند که در زیر به صورت مختصر به آن‌ها می‌پردازیم:

میتوکندری: تولید انرژی سلول را بر عهده دارد.

دستگاه گلژی: بسته بندی و ترشح مواد بر عهده دستگاه گلژی است.

شبکه آندوپلاسمی: شبکه ارتباطی و حمل مواد در سلول می‌باشد.

هسته: هسته، فرماندهی سلول است.

غشای سلولی: ورود و خروج مواد را تحت کنترل دارد.

واکوئل: آب، مواد غذایی و دفعی را ذخیره می‌کند.

ریبوزوم: پروتئین سازی انجام می‌دهد.

سیتوپلاسم: مایع در برگیرنده اندامک‌ها است و حاوی ترکیبات سلولی است.

رنگ آمیزی سلول‌ها

برای اینکه بتوانیم سلول‌ها را بهتر ببینیم و درک کنیم آن‌ها را رنگ آمیزی می‌کنیم. رنگ‌ها با چسبیدن به ترکیبات اصلی سلولی، آن‌ها را واضح‌تر می‌کنند. به عنوان مثال آبی متیل رنگی است که به پروتوین‌های غشا و هسته می‌چسبد.

سلول‌های گیاهی و جانوری هم مثل دیگر سلول‌ها، علاوه بر شباهت‌های متعدد، تفاوت‌های زیادی هم با یکدیگر دارند. برای مثال سلول‌های گیاهی دارای دیواره سلولی و کلروپلاست هستند که در سلول‌های جانوری دیده نشده است. به خاطر همین دیواره سلولی است که سلول‌های گیاهی منظم‌تر می‌باشند.

جانداران تک سلولی که فقط از یک سلول تشکیل شده‌اند و همه فعالیت‌های حیاتی خود را به وسیله آن تک سلول انجام می‌دهند. در مقابل، جانداران پرسلولی داریم که از سلول‌های زیادی تشکیل شده‌اند. در برخی جانداران، هر سلول می‌تواند مستقل از دیگر سلول‌ها به فعالیت خودش ادامه دهد که به این جانداران، کلنی یا پرسلولی ساده گفته می‌شود. مثل جلبک رشته‌ای.

سازمان‌بندی سلول‌ها

پرسلولی‌های دیگری مثل جانوران و گیاهان هم هستند که بین سلول‌هایشان تقسیم کار صورت گرفته و سلول‌هایی با شکل‌های مختلف، کارهای ویژه‌ای انجام می‌دهند. بین نوع کار و شکل سلول‌ها تناسب وجود دارد. برای مثال در بافت پوششی، نسبت به نوع کار، شکل‌های متفاوتی از سلول دیده می‌شود. در این بافت، محلی‌هایی مثل پوست، که وظیفه محافظت را بر عهده دارند، سلول‌ها به هم فشرده و ضخیم هستند.

اما محل‌هایی که برای تبادل مواد در نظر گرفته شده‌اند، مثل مویرگ‌ها، سلول‌ها نازکند و منافذی هم بینشان دارند. از مثال‌های دیگر می‌توان به شکل گرد سلول‌های خونی برای سهولت حرکت در رگ‌ها یا شکل دراز و کشیده بودن سلول‌های عصبی برای انتقال پیام اشاره کرد. سلول‌های گیاهی هم از این قاعده مستثنی نیستند. به عنوان نمونه، آوندهای گیاهان که برای انتقال مواد کاربرد دارند، دراز و لوله مانند هستند.

فصل ۱۲ علوم هفتم

در جانداران پرسلولی از اجتماع تعدادی سلول همکار و مشابه بافت تشکیل می‌شود. در بدن ما نیز، به عنوان یک جاندار پرسلولی، چهار نوع بافت اصلی به نام‌های عصبی، پوششی، ماهیچه‌ای و پیوندی وجود دارد. از کنار هم قرار گرفتن بافت‌های مختلف، اندام یا عضوهایی مثل قلب، مغز، روده و غیره تشکیل می‌شوند. اگر چند عضو یا اندام کنار هم قرار بگیرند منجر به ایجاد یک دستگاه می‌شوند. از دستگاه‌هایی که در بدن ما وجود دارد می‌توان به دستگاه گوارش یا دستگاه گردش خون و مواد اشاره کرد. از اجتماع چند دستگاه در کنار همف موجود زنده به وجود می‌آید.

آموزش فصل ۱۱ تمام شد و وقت آن است که سراغ فصل ۱۲ علوم هفتم برویم. اما قبل از آن فرم زیر را پر کنید تا مشاوران ما با شما تماس بگیرند و به حل مسائل درسی شما بپردازند.

سفره سلامت

خب، در فصل گذشته آجرهایی که باعث تشکیل شدن موجودات زنده می‌شوند را فهمیدیم و آن‌ها را سلول نامیدیم. در فصل پیش‌رو یعنی فصل ۱۲ علوم هفتم می‌خواهیم به مواردی که باعث زنده ماندن و بهتر کار کردن سلول‌ها می‌شوند بپردازیم. پس با ما همراه باشید.

سلول‌هایی که از بدو تولد ما، در بدنمان وجود دارند و همراه با رشد ما، رشد کرده و بزرگتر می‌شوند، چگونه مواد مورد نیاز خود را به دست می‌آورند؟ درست حدس زده‌اید! از طریق غذاهایی که می‌خوریم. بنابراین باید به غذاهای خود توجه مضاعف کنیم و بدانیم که اجازه ورود چه غذایی را به بدن خود می‌دهیم. زیرا کارهایی که بدن می‌تواند اجام دهد به مقدار مواد مغذی آن‌ها بستگی دارد. مواد مغذی به دسته‌های مختلفی از قبیل کربوهیدرات‌، لیپید یا چربی، پروتئین، ویتامین، مواد معدنی و آب تقسیم می‌شوند و همه آن‌ها مورد نیاز بدن هستند و در خوراکی‌های مختلف، مقدار متفاوتی از آن‌ها وجود دارند. در ادامه، در مورد هر کدام از این مواد، نکاتی را خواهیم گفت.

کربوهیدرات‌ها

نقش کربوهیدرات یا قندها در بدن، تامین انرژی مورد نیاز بدن است. نشاسته نوعی کربوهیدرات است که توسط گیاهان و در پروسه فتوسنتز ساخته می‌شود. در فتوسنتز، ابتدا گیاه قندی به نام گلوکز می‌سازد. سپس تعدادی از این گلوکزها را به هم وصل می‌کند تا نشاسته ایجاد شود. بنابراین می‌توان گفت نشاسته نوعی کربوهیدرات مرکب و گلوکز، کربوهیدرات ساده است. قندها یا کربوهیدرات‌های ساده شیرین‌اند و به مقدار زیاد در میوه‌ها و سبزی‌ها شیرین وجود دارند. از دیگر کربوهیدرات‌های مرکبی که گیاهان قادر به ساختنش هستند می‌توان به سلولز اشاره کرد که در تمام غذاهای گیاهی وجود دارد ولی بدن ما قادر به استفاده از انرژی سلولز نیست و فقط از مزایای آن در حفظ سلامت بهره می‌برد.

لیپیدها

همان طور که در فصل گذشته گفتیم، چربی‌ها حتی در غشای سلول‌ها هم وجود دارند. شاید جالب باشد بدانید چربی‌ها نقش ضد ضربه هم دارند و با پوشاندن دورتادور اندام‌های داخلی بدن باعث محافظت از آن‌ها در برابر آسیب یا ضربه می‌شوند. لیپیدها دو نوع گیاهی و جانوری دارند که در برخی ویژگی‌ها متفاوند. مثلا لیپیدهای گیاهی در دمای اتاق به حالت مایع‌اند در حالی که چربی‌ای جانوری در همان دما به صورت جامد می‌باشند. لیپیدهای چربی بیشتر از انواع مایع، در رگ‌ها رسوب می‌کنند.

پروتئین‌ها

افرادی که ورزش می‌کنند، از ماهیچه‌ای قوی برخوردارند. بافت ماهیچه‌ای در اکثر دستگاه‌های بدن دیده می‌شود. برای ساخت ماهیچه، بدن به پروتئین نیاز دارد. البته بدن از پروتئین برای دیگر سلول‌ها و بافت‌ها هم استفاده می‌کند. پس حتما باید مقدار مناسبی از پروتئین را از طریق غذا به بدن خود برسانیم. پروتئین هم در غذاهای گیاهی و هم جانوری وجود دارد. پروتئین از مولکول‌هایی به نام آمینواسید تشکیل می‌شود.

تمام وپروتئین‌های بدن ما فقط با ۲۰ نوع آمینواسید ساخته می‌شوند. بعضی از این آمینواسیدها با استفاده از مواد غذایی ساخته می‌شوند اما بدن برای ساخت برخی از آن‌ها ناتوان است. به این دسته، آمینواسیدهای ضروری گفته می‌شود زیرا باید به طور آماده و از طریق غذا به دست آیند. اکثر غذاهای گیاهی فاقد آمینواسیدهای ضروری هستند.

ویتامین‌ها

بدن ما به مقدار کمی ویتامین نیاز دارد اما کمبود همین مقدار هم باعث ایجاد مشکل در رشد و عملکرد درست دستگاه‌های بدن یا حتی بیماری می‌شود. ویتامین‌ها به دو دسته محلول در آب محلول در چربی تقسیم می‌شوند. مثلا ویتامین C و ویتامین‌های گروه B محلول در آب هستند. این ویتامین‌ها در بدن ذخیره نمی‌شوند و مقدار اضافی آن به صورت محلول در آب، توسط ادرار دفع می‌شود. ویتامین C در سلامت لثه و پوست و ویتامین‌های گروه B در پیشگیری از کم خونی و ریزش مو نقش دارند.

ویتامین‌های A و D محلول در چربی هستند و ویتامین A برای سلامت چشم و بینایی به خصوص در نور کم ضروری است و می‌توان با خوردن هویج و گوجه فرنگی مقدار مورد نیاز بدن را تامین کرد. در واقعیت این مواد ویتامین A ندارند اما دارای ماده‌ای هستند که در بدن تبدیل به ویتامین A می‌شود. کمبود ویتامین D باعث می‌شود تا استخوان‌ها کلسیم کافی جذب نکنند و نرم بمانند و حتی تغییر شکل دهند. مقدار مورد نیاز از این ویتامین به وسیله آفتاب ساخته می‌شود.

عناصر مورد نیاز بدن

کلسیم و آهن از عناصری هستند که برای بدن اهمیت زیادی دارند. کلسیم از مواد اساسی استخوان بدن تمام مهره‌داران است. آهن در ساختار سلول‌های قرمز خون وجود دارد. این دو عنصر در ترکیب خاک نیز وجود دارند و مواد معدنی نامیده می‌شوند. از دیگر مواد معدنی مورد نیاز بدن می‌توان ید و سدیم را نام برد. ید به فراوانی در غذاهای دریایی یافت می‌شود و در تنظیم فعالیت‌ سلول‌ها و رشد مناسب بدن نقش دارد.

سدیم هم که تقریبا در تمامی مواد غذایی خصوصا میوه‌ها و سبزیجات و نمک وجود دارد، اما مصرف زیاد نمک باعث افزایش خطر فشار خون و پوکی استخوان در بزرگسالی می‌شود. بسیاری از مواد مغذی به صورت محلول در آب وارد بدن و سلول‌های ما می‌شوند. همچنین بسیاری از مواد زائد نیز به حالت محلول در آب دفع می‌شوند. علاوه بر همه این‌ها، در اطراف و درون سلول‌ها نیز، آب وجود دارد.

رمز سلامتی

در صورتی شما تغذیه سالمی خواهید داشت که غذاهای متنوعی بخورید که تمام مواد مغذی را به میزان کافی به بدنتان برساند و انرژی مورد نیاز بدنتان از این طریق تامین شود. روش تهیه غذاها، برای داشتن تغذیه سالم بسیار حایز اهمیت است. برای مثال، غذاهای سرخ شده با روغن مزه بهتری دارند اما غذاهای آب‌پز یا بخارپز، سالم‌ترند. موادی مثل شکلات، پفک و شیرینی بین وعده‌های غذایی برای سلامت بدن مضر هستند. برای اینکه بفهمیم کدام محصول برای سلامت ما مفید است، شرکت‌های تولید کننده، موظف‌اند تا نوع و میزان مواد مغذی را روی بسته‌بندی بنویسند. هر‌چه تنوع مواد مغذی خوراکی بیشتر باشد، ارزش غذایی بالاتری دارد.

آموزش فصل ۱۱ و فصل ۱۲ علوم هفتم نیز با این سرعت و سهولت تمام شد. امیدوریم نکات خوبی یاد گرفته باشید. نظرتان را در این مورد بنویسید. برای خواندن ادامه مطالب علوم هفتم حرف آخر به سایت ما هدایت می‌شوید.