فصل ۱۳ و ۱۴ علوم هفتم را بهتر یاد بگیرید تا بیشترین نمره را بگیرید.

تقریبا به انتهای فیلم‌های آموزشی علوم پایه هفتم رسیدیم و در این مطلب قرار است نکات مهم و امتحانی فصل ۱۳ و ۱۴ علوم هفتم را باهم بخوانیم. اگر تا به اینجا مطالب قبلی علوم هفتم حرف آخر را نخوانده‌اید روی آن کلیک کنید تا به صفحه مورد نظر هدایت شوید. برای بهره مندی از مشاوره رایگان حرف اخری فرم زیر را پر کنید تا مشاوران ارشد ما، با شما تماس بگیرند. حالا وقت آن است که آموزش فصل ۱۳ و ۱۴ علوم هفتم را آغاز کنیم.

سفر غذا

در فصل ۱۳ از آموزش علوم هفتم با مبحث گوارش غذا به طور جامع آشنا می‌شویم. دستگاه گوارش مسیر رسیدن مواد مغذی غذا، به سلول‌های بدن است. یکی از کارهایی که این دستگاه انجام می‌دهد، ریز کردن غذاست که در قسمت‌های مختلف دستگاه گوارش صورت می‌پذیرد. مواد غذایی باید به قدری ریز شوند که بتوانند وارد خون شوند و به وسیله سلول‌ها جذب شوند. به این فرایند، گوارش گفته می‌شود. اگر تمایل دارید تا از محصولات ما خرید کنید، به بخش فروشگاه حرف آخر بروید.

بخش زیادی از دستگاه گوارش انسان، یک لوله پرپیچ و خم است که از دهان شروع می‌شود و در در مخرج تمام می‌شود. به این لوله، لوله گوارشی گفته می‌شود. این لوله از بخش‌های مختلفی تشکیل شده است که هر کدام کار مشخصی انجام می‌دهند. بخش دیگر دستگاه گوارشی اندام‌های اطراف آن هستند که با دستگاه گوارش در ارتباط هستند. دیواره لوله گوارشی از سه نوع بافت پوششی، پیوندی و ماهیچه‌ای ساخته شده است.

ایستگاه اول: دهان

هنگام جویدن غذا، در واقع داریم آن را به وسیله دندان‌هایمان ریز می‌کنیم. حرکت زبان باعث ترکیب شدن غذا با بزاق دهان که دارای آب و آنزیم است می‌شود. این ترکیب شدن باعث می‌شود تا غذا به صورت توده‌های خمیری شکل درآیند. آنزیم بزاق از غدد بزاقی ترشح می‌شود. آنزیم مولکولی است که به واکنش‌های شیمیایی سرعت می‌بخشند. مثلا برخی آنزیم‌ها سرعت تجزیه مواد غذایی را افزایش می‌دهند. مثل نوعی آنزیم بزاقی که نشاسته را به قند ساده تبدیل می‌کند. یا از برخی آنزیم‌ها در صنعت کاربرد دارند. مثل آنزیم‎‌هایی که به پودر لباسشویی افزوده می‌شود تا قدرت تمیزکنندگی آن‌ها افزایش یابد. مواد قندی غذای باکتری‌ها هستند و به همین علت است که خوردن شیرینی و شکلات سبب پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. این باکتری‌ها اسیدی تولید می‌کنند که مینای دندان را از بین می‌برد و سبب پوسیدگی آن می‌شود.

ایستگاه دوم: مری

توده‌های خمیری شکلی که دیگر هیچ شباهتی به لقمه غذایی که خورده‌اید ندارند، از حلق که چهار مسیر دارد، وارد مری می‌شوند. در هنگام بلع تنها مسیری که در حلق باز می‌ماند، راه ورود به مری است. پس از ورود غذا به مری، ماهیچه‌های دیواره مری با انقباض و انبساط خود باعث پایی رفتن غذا می‌شوند و نهایتا آن را به معده می‌رسانند.

ایستگاه سوم: معده

از سلول‌های پوششی معده، شیره‌ای به نام شیره گوارشی معده ترشح می‌شود و برای اینکه غذا بتواند به خوبی با این شیره ترکیب شود، باید مدتی در داخل معده بماند. شیره معده حاوی آنزیم و اسید است که به گوارش مواد غذایی کمک می‌کنند. هنگام انقباض ماهیچه‌های دیواره معده، غذا هم نرم می‌شود و هم با شیره معده مخلوط می‌گردد. پس از آن، غذا معده را به مقصد روده ترک می‌کند.

ایستگاه چهارم: روده باریک

محل گوارش نهایی غذا، روده باریک می‌باشد. این کار با کمک آنزیم‌های مختلفی که در روده باریک وجود دارند، انجام می‌شود. بیشنر مواد مغذی توسط این آنزیم‌ها گوارش و در نتیجه تجزیه می‌شوند. اغلب آنزیم‌های روده باریک در پانکراس ساخته شده و از طریق لوله‌ای به ابتدای روده باریک می‌ریزند مولکول‌های مواد مغذی در روده باریک به قدری کوچک می‌شوند که قادر به عبور از غشای سلولی می‌شوند. روده باریک تنها بخشی از لوله گوارشی است که همه مواد مغذی از آن جذب و وارد خون می‌شوند.

ایستگاه شماره پنج: روده بزرگ

موادی که در روده باریک گوارش و جذب نشده باشند وارد روده بزرگ می‌شوند. مواد خارج شده از روده باریک هنوز مقدار زیادی آب و مواد معدنی دارد که بخشی از آن در روده بزرگ جذب بدن می‌شود. چون اگر این اتفاق نیفتد، بدن دچار کم آبی و کمبود مواد معدنی می‌شود. در سراسر لوله گوارش انسان، انوای باکتری زندگی می‌کنند. باکتری‌هایی که در روده بزرگ وجود دارند از مواد گوارش نشده، سلولز تغذیه می‌کنند. این باکتری ویتامین K و برخی از ویتامین‌های گروه B را می‌سازد. روده بزرگ توانایی جذب این ویتامین‌ها و وارد کردن آن‌ها به خون را دارد. دفع مدفوع نیز از دیگر وظایف روده بزرگ است که با کمک انقباض ماهیچه‌های روده بزرگ، مدفوع به سمت مخرج می‌رود و احساس دفع ایجاد می‌شود.

کبد

خونی که در رگ‌های اطراف روده باریک در حرکت است، سرشار از مواد مغذی مورد نیاز بدن می‌باشد. اولین جایی که این خون می‌رود، کبد است. بسیاری از مواد مغذیی در این اندام ذخیره می‌شوند و با توجه به نیاز سلول‌های بدن به تدریج وارد خون می‌شوند تا به سلول‌ها برسند. علاوه بر ذخیره سازی ماد، کبد قادر است با یک سری از مواد؛ مواد جدیدی بسازد. همچنین کبد، صفرا هم می‌سازد که در کیسه صفرا ذخیره می‌شود و در گوارش چربی‌ها نقش دارد.

همان طور که در فصل‌های گذشته دیدید، کربوهیدرات‌ها انرژی مورد نیاز سلول‌های بدن را فراهم می‌آورند. اگر بیش از مقدار مورد نیاز کربوهیدرات مصرف شود، کبد آن را در ساخت چربی، مصرف می‌کند. به همین علت است که خوردن بیش از حد کربوهیدرات‌ها، باعث چاقی و اضافه وزن می‌شود. و احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی و فشار خون بالا در این افراد افزایش می‌یابد. در افراد لاغر اندام که کمبود وزن دارند، احتمال پوکی استخوان خصوصا در دوران رشد بیشتر است.

آموزش فصل ۱۳ علوم هفتم تمام شد و حالا نوبت به فصل ۱۴ علوم هفتم رسیده است.

گردش مواد

جانداران تک سلولی به سبب اینکه با محیط اطراف خود در تماس‌اند، مواد مورد نیازشان را به صورت مستقیم از محیط می‌گیرند و مواد زائد را به محیط پس می‌دهند. اما در جانداران پرسلولی مثل انسان، تمام سلول‌ها در ارتباط مستقیم با محیط قرار ندارند و برای این کار نیاز دارند دستگاهی به کمکشان بیاید. سلول‌های بدن ما به اکسیژن نیاز دارند و باید به وسیله دستگاه گردش مواد آن را به دست بیاورند و کربن دی اکسید و دیگر مواد زائد خود را نیز به آن پس دهند. دستگاه گردش مواد شامل قلب، رگ و خون است. این دستگاه برای برقراری ارتباط با تمام سلول‌ها به مایع نیاز دارد که در بیشتر جانوران خون، نقش مایع را بازی می‌کند.

خون در شبکه گسترده‌ای از لوله‌های مرتبط به هم جریان دارد که به این لوله‎‌ها، رگ‌های خونی گفته می‌شود. یک پمپ قوی هم برای به گردش در آوردن خون درون رگ‌ها نیاز است که همان قلب می‌باشد. قلب با وزنی کمتر از ۳۰۰ گرم، سالانه حدود ۲ میلیون لیتر مایع جابه‌جا می‌نماید. قلب با ضربان خود، خون را با فشار به درون رگ‌ها و اندام‌های مختلف پمپ می‌کند. از آنجایی که این رگ‌ها به هم وصل هستند، در نهایت خون به خود قلب بازمی‌گردد. و این چرخه به طور مداوم در حال تکرار شدن است.

تلمبه‌ای به نام قلب

قلب یک تلمبه ماهیچه‌ای توخالی است که دو حفره در بالا به نام دهلیز و دو حفره در پایین به نام بطن دارد که حفره‌های بالایی و پایینی به کمک دریچه‌هایی به هم راه دارند. بخش عمده قلب از نوعخاصی از بافت ماهیچه‌ای تشکیل شده است که به آن ماهیچه قلبی می‌گویند. درون حفرات قلب توسط بافت پوششی پوشانده شده است که در شکل گیری دریچه‌های قلبی نیز نقش دارد. در اطراف قلب و برای محافظت از آن، بافت پیوندی داریم. هنگام انقباض بافت ماهیچه‌ای قلب، نیرویی ایجاد می‌شود که به خون فشار وارد می‌کند و آن را به درون سرخرگ‌ها می‌راند.

لوله‌کشی قلب

سرخرگ‌ها خون را از قلب خارج می‌گیرند و سیاهرگ‎‌ها خون را به قلب بازمی‌گردانند رگ‌هایی که به بافت قلب خون رسانی می‌کنند را کرونر می‌نامند. هر کدام از بخش‌های چپ و راست قلب فعالیت مستقلی دارند. خونی که در سمت چپ قلب وجود دارد روشن است و اکسیژن بیشتری دارد. این خون از طریق سرخرگ آئورت به تمام بخش‌های بدن فرستاده می‌شود تا نیاز سلول‌های بدن را به مواد مغذی و اکسیژن تامین کند. به این مسیر، گردش خون عمومی گفته می‌شود.

ورودی و خروجی قلب

اما در سمت راست قلب خون تیره که دارای مقادیر زیاد کربن دی اکسید است جریان دارد. این خون توسط بزرگ‌ سیاهرگ‌های زیرین و زبرین، از اندام‌های مختلف به قلب منتقل می‌شوند. خون با اکسیژن کم به بطن راست وارد می‌شود و از راه سرخرگ ششی، برای جذب اکسیژن به شش‌ها می‌رود. پس از آن، خون اکسیژن‌دار و روشن به کمک سیاهرگ‌های ششی به دهلیز چپ می‌ریزد و از آنجا به بطن چپ می‌رود تا دوباره به گردش درآید. به این چرخه، گردش ششی خون می‌گویند.

بدن ما سه نوع رگ دارد که در بالا کار دو نوع از آن‌ها یعنی سرخرگ و سیاهرگ را گفتیم. نوع سوم مویرگ نام دارد. سرخرگ‌ها داراری دیواره ضخیم بوده و قابلیت ارتجاعی دارند اما سیاهرگ‌ها دیواره نازکی دارند و خاصیت ارتجاعی آن‌ها کمتر است. پس از اینکه سرخرگ به اندامی وارد شد، انشعابات زیادی پیدا می‌کندو به مویرگ تبدیل می‌شود. در دیواره مویرگ‌ها فقط یک لایه بافت پوششی وجود دارد. این دیواره تک لایه به قدری نازک و نفوذپذیر است که مواد می‌توانند از آن عبور کنند و به داخل یا خارج مویرگ بروند. در آخر این شاخه‌های مویرگی به هم می‌پیوندند و سیاهرگ را ایجاد می‌کنند که خون را از اندام به بیرون هدایت می‌کند.

نبض و ضربان

در هر ضربان، قلب خون را با فشار به درون سرخرگ‌ها می‌فرستد. خون متناسب با کار قلب بر دیواره سرخرگ‌ها فشار می‌آورد که در نتیجه آن، قطر سرخرگ به صورت تناوبی کم و زیاد می‌شود. تنگ و گشاد شدن سرخرگ‌ها به صورت موجی در طول سرخرگ به حرکت درمی‌آید. این وضعیت به صورت نبض در قسمت‌های خاصی از بدن احساس می‌شود و ما با استفاده از آن می‌توانیم تعداد نبض را اندازه گیری کنیم.

خون و سلول‌های خونی

در بدن ما حدود ۵ لیتر خون در جریان است. خون نوعی بافت پیوندی است که از یک بخش مایع به نام پلاسما و یک بخش سلولی ساخته شده است که این سلول‌های خونی در بخش مایع، یعنی پلاسما شناورند. پلاسما بخش مایع خون است و از آب، مواد محلول به خصوص قند، نمک و پروتئین تشکیل شده است. پلاسما ۵۵% کل خون را تشکیل می‌دهد. علاوه بر اینکه خون در انتقال مواد و ارتباط بین دستگاه‌های مختلف بدن نقش دارد، در تنظیم دمای بدن و ایمنی بخشی نیز بسیار نقش فعال و اساسی دارد.

آموزش فصل ۱۳ و ۱۴ علوم هفتم تمام شد و از شما برای همراهیتان تا انتهای این مطلب تشکر می‌کنیم و هدیه‌ای برایتان تدارک دیده‌ایم که امیدواریم به دردتان بخورد. با تکمیل فرم زیر شما ۲۰% از مباحث کتاب درسی هفتم را به صورت هدیه دریافت می‌کنید. اگر دوست دارید لیست قیمت محصولات حرف آخر را مشاهده کنید، روی آن کلیک نمایید.